Nadciśnienie tętnicze to przewlekłe podwyższenie ciśnienia krwi powyżej wartości 140/90 mmHg. Jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych w Polsce, dotykającą około 30% dorosłej populacji. Główne przyczyny to predyspozycje genetyczne, otyłość, nadmierne spożycie soli, stres, palenie tytoniu oraz brak aktywności fizycznej.
Nadciśnienie często przebiega bezobjawowo, dlatego nazywane jest "cichym zabójcą". Mogą wystąpić bóle głowy, zawroty głowy, szum w uszach czy duszność. Nieleczone prowadzi do poważnych powikłań: udaru mózgu, zawału serca, niewydolności nerek i uszkodzenia siatkówki.
Kluczowe jest ograniczenie spożycia soli do 5g dziennie, regularna aktywność fizyczna, utrzymanie prawidłowej masy ciała, unikanie stresu i całkowite zaprzestanie palenia tytoniu.
Choroba niedokrwienna serca powstaje wskutek zwężenia lub zamknięcia tętnic wieńcowych przez blaszki miażdżycowe. Proces ten prowadzi do ograniczenia przepływu krwi do mięśnia sercowego, powodując niedobór tlenu i składników odżywczych. Główne czynniki ryzyka to podwyższony cholesterol, nadciśnienie, cukrzyca i palenie papierosów.
Dławica piersiowa objawia się uciskającym bólem w klatce piersiowej, często promieniującym do lewej ręki lub szczęki. Zawał serca to ostra postać choroby, wymagająca natychmiastowej pomocy medycznej. Charakteryzuje się intensywnym bólem piersiowym, dusznością, nudnościami i zimnym potem.
Podstawą profilaktyki jest zdrowa dieta śródziemnomorska, regularna aktywność fizyczna, kontrola masy ciała i całkowite zaprzestanie palenia. Istotna jest również kontrola poziomu cholesterolu, ciśnienia krwi oraz glikemii u osób z cukrzycą.
Zaburzenia rytmu serca, zwane arytmiami, to nieprawidłowości w częstości lub regularności pracy serca. Najczęstszą arytmią jest migotanie przedsionków, które dotyka około 2-3% populacji i zwiększa ryzyko udaru mózgu. Inne rodzaje arytmii obejmują trzepotanie przedsionków, tachykardię komorową oraz bloki przewodzenia.
W terapii migotania przedsionków kluczowe znaczenie mają leki przeciwzakrzepowe. Tradycyjna warfaryna została uzupełniona nowymi doustnymi antykoagulantami, takimi jak riwaroksaban i apiksaban, które nie wymagają częstej kontroli laboratoryjnej.
Niewydolność serca to zespół objawów wynikający z niezdolności serca do pompowania odpowiedniej ilości krwi. Przyczyny obejmują chorobę wieńcową, nadciśnienie tętnicze i kardiomiopatię. Rozróżniamy niewydolność skurczową (obniżona frakcja wyrzutowa) i rozkurczową (zachowana frakcja wyrzutowa).
Główne objawy to duszność, zmęczenie i obrzęki. Leczenie farmakologiczne obejmuje:
Istotne znaczenie ma systematyczna kontrola masy ciała, ograniczenie soli w diecie oraz dostosowana do możliwości pacjenta aktywność fizyczna pod nadzorem lekarskim.
Zaburzenia lipidowe, zwane dyslipidemią, charakteryzują się nieprawidłowym stężeniem cholesterolu i triglicerydów we krwi. Normy cholesterolu całkowitego wynoszą poniżej 190 mg/dl, LDL poniżej 115 mg/dl, a HDL powyżej 40 mg/dl u mężczyzn i 45 mg/dl u kobiet. Dyslipidemie stanowią główny czynnik ryzyka rozwoju miażdżycy i chorób serca.
W leczeniu stosuje się leki hipolipemizujące, gdzie statyny (atorwastatyna, simwastatyna, rozuwastatyna) pozostają terapią pierwszego rzutu. Inne opcje to fibraty (fenofibrat, bezafibrat) szczególnie przy wysokich triglicerydach, ezetimib blokujący wchłanianie cholesterolu oraz żywice jonowymienne.
Przewlekła niewydolność żylna kończyn dolnych dotyka znaczną część populacji, prowadząc do powstawania żylaków. Objawy obejmują uczucie ciężkości nóg, obrzęki, bolesność i widoczne rozszerzenia żylne. Nieleczone mogą prowadzić do powikłań jak owrzodzenia goleni czy zakrzepica żylna.
Farmakoterapia obejmuje preparaty zawierające diosminę i hesperydynę, które wzmacniają ścianę naczyń żylnych i zmniejszają przepuszczalność. Skuteczne są również rutyna i inne bioflawonoidy oraz preparaty z kasztanowca zwyczajnego (escyna). W zaburzeniach mikrokrążenia stosuje się pentoksyfilinę.
